Fantastisch Fez en vier bijzondere dingen

Fez of Fes, beiden wel gebruikt, is een prachtige koningsstad in Marokko. Het is één van mijn favoriete steden daar en ik wil er zeer snel weer een keer naar toe terug gaan. Het is gelegen in heuvelachtig tot bergachtig gebied, vrijwel middenin Marokko en het is één van de meeste bijzondere niet gigantisch toeristische plekken in Marokko. Dat wilt overigens niet zeggen dat er geen toeristen zijn, want voor het grootste gedeelte zal je toch redelijk wat mensen tegenkomen rondom het oude centrum. Het klimaat hier is echt fantastisch, zelf bezocht ik de stad eind maart en was het hier al twintig graden, maar in de winter blijft het in Fez zo een vijftien graden en in de zomer loopt het op tot een enigszins hete vijfendertig graden. Wat het echter zo heerlijk maakt is de temperatuur in de avond en de nacht. Mocht het overdag nou super warm zijn geweest, dan koelt het in de avond lekker af terwijl je nog even geniet van wat heerlijk eten op de markt.

Fez geschiedenis en cultuur - het oude centrum

Fez is een stad met een rijke geschiedenis en een hele eigen cultuur. De stad is een van de koningssteden van Marokko en ook de oudste van deze vier koningssteden en de stad werd opgericht in 789. In het jaar 808 werd Fez de hoofdstad van de Idrisiden - het grootste en belangrijkste volk van Marokko op dat moment. Een koningsstad houdt eigenlijk in dat het een bestuurlijke hoofdstad was lang geleden en de plek waar dus de koning van (een niet verenigd) Marokko woonde. De legende gaat dat de omlijning van de stad is gedaan met een zilver-gouden houweel en daar komt de naam dan ook vandaan, aangezien Fez een vertaling is voor pikhouweel. Tegenwoordig is het toeristisch centrum gebouwd om het oude centrum en het nieuwe centrum is slecht een plek waar de Marokkanen heen zullen gaan.

In het jaar 927 werd de stad steeds minder belangrijk totdat er een ommekeer kwam in 1070. Vanaf toen begonnen de gouden jaren voor Fez echt en de stad groeide in de 12e eeuw zelfs zo snel dat het de grootste stad van de wereld werd! Tegenwoordig zie je nog veel terug van de geschiedenis en de vroegere cultuur. Een zeer duidelijk voorbeeld hiervan is het oude centrum. Het oude centrum is de plek waar je waarschijnlijk slaapt en eet en shopt. Je kan hier rondlopen en verdwalen in de Medina en typische gerechten en eetgelegenheden vinden voor de streek. Mijn verre favoriet was een plat brood met een heleboel vlees erin.

Daarnaast is het natuurlijk leuk om hier even te shoppen als je toch al in Fez bent, omdat het toch weer anders is dan Marrakech of een andere vergelijkbare stad. Mijn dag zag er vaak als volgt uit: ik liep eerst even mijn hotel uit om wat te ontbijten en vaak haalde ik dan dus een plat brood rijk gevuld met vlees. Dit kost je slechts tien dirham (nog geen euro) dus eet zoveel als je wilt zou ik zeggen! Daarna ging ik vaak ergens naartoe, soms nam ik even de taxi voor een klein stukje, maar vaker liep ik gewoon door het oude centrum heen om dichtbij de plek te komen waar ik uiteindelijk wilde zijn.

Leuke dingen om te bekijken wanneer je de geschiedenis van Fez wilt zien zijn:

  • Bab bou Jeloud
  • Al-Attarine Madrasa
  • Dar Batha
  • Borj Nord
  • Borj Sud

Met deze 5 bezienswaardigheden kan je al gemakkelijk twee volle dagen vullen. Zelf vond ik vooral de wandelingen naar en rondom de buiden Borj forten heel erg bijzonder en ik vond Al-Attarine Madrasa heel erg indrukwekkend, dus mocht je niet heel erg lang de tijd hebben zou ik in ieder geval aanraden om deze twee te bezoeken!

Natuur net buiten Fez

In Fez zelf is er het een en ander te zien. Ik zal later nog even de Jnan Sbil tuinen aanhalen, maar die zal ik voor nu eventjes laten. In Fez is het vooral voor vogelaars leuk om even rond te kijken of wanneer je natuur niet zo heel erg belangrijk vindt. Er vliegen wat vogels rond die voor Marokko niet per se heel bijzonder zijn, maar die wel ontzettend gaaf zijn om gewoon te zien, waaronder ooievaars, bijeneters en bijvoorbeeld de kwak. Verder is er niet heel veel natuur, dus dan is het zaak zo snel mogelijk de stad uit te gaan.

Fez ligt, zoals ik al even aanhaalde, in een omgeving vol met heuvels. Zelf vond ik het heel erg indrukwekkend om door deze heuvels te lopen, maar je moet wel weten waar je heen kan gaan. Vanuit Fez is het vrij gemakkelijk om een dagtocht te maken, dus ik ga je ook voornamelijk een aantal dagtochten aanraden en zeggen waar je zelf heen kunt gaan. Daarmee begin ik natuurlijk bij een heuvel net buiten Fez: de jbel zalagh. Deze heuvel is ongeveer 820 meter hoog vanaf zeeniveau, maar praktisch gezien zal je geen 820 meter hoeven te klimmen. Taxi's kunnen je naar de voet brengen of kunnen je zelfs vlakbij de top brengen. Reken op een volledige dag lopen, zeker wanneer je ook nog naar Jbel Tghat gaat - een plek waarbij je iets minder verharde wandelpaden hebt - wat je toch eigenlijk wilt.

Wanneer je iets verder wilt gaan dan direct buiten Fez krijg je wat extra opties, waaronder wat ontzettend gave plekken. Mijn favoriete plek niet al te ver van Fez, in ieder geval met de auto of taxi niet, was Tazekka nationaal park. Het kost je ongeveer een uurtje om naar dit nationale park toe te rijden en ongeveer anderhalf uur om echt in het midden van het park te komen. Hier leven de laatste edelherten van Marokko, komen wilde zwijnen veel voor en je vindt er het prachtige manenschaap! Daarnaast komen hier wat kleinere roofdieren voor zoals het stekelvarken en de gewone genet. De omgeving is daarnaast echt gigantisch mooi en er ligt hier zo weinig afval, wat wel anders is dan op de meeste plekken in Marokko. Tazekka staat in ieder geval garant voor een mooi heuvellandschap en mocht je in de winter gaan: het sneeuwt hier regelmatig!

Een laatste optie die ik serieus zou overwegen als ik weer zou gaan is Ifrane. Ifrane is iets meer dan een uur rijden vanuit Fez en is één van de beste plekken in Marokko om de geweldige Berberapen te zien in het wild! Deze leuke, vrolijke makaken komen rondom Ifrane nog relatief veel voor en zijn de enige primaten die in Marokko voor komen. Daarnaast zien hier een aantal mooie natuurgebieden en nationale parken waar prachtige meren liggen, begroeide heuvels zijn en er vaak een heleboel mist is. Niet dat de mist rondom Ifrane per se positief is uiteraard.

Fez zijn markt en zijn kruiden

Fez staat daarnaast bekend om zijn prachtige markt met specerijen en kruiden, leerlooierijen, eten en nog veel meer. Ik heb dit eigenlijk al een paar keer aangestipt met het oude centrum, maar ik wil toch wat tips meegeven wat ik zelf echt bijzonder vond en wat ik zo speciaal vond aan deze markt. De markt van Fez is namelijk anders dan de meeste Marokkaanse markten vind ik en wel in zoverre dat het zowel volledig gericht is op toeristen als op Marokkanen. Dit unicum zorgt ervoor dat, wanneer je er doorheen loopt, je anders door Fez loopt dan normaal.

Wat ik zou doen is in ieder geval één van die heerlijke broden eten waar ik het eerder over had. Daarnaast zou ik zeker weten eens rustig langs de zaken met kruiden lopen, want op dat moment zie je wat de Marokkanen onder andere zullen kopen. Denk hierbij er ook zeker aan om even na te vragen of je wel een foto mag maken. Eventueel kan je voorstellen om er een klein beetje voor te betalen en meestal is het dan al oké, dit was in ieder geval hoe ik het vaak aanpakte. Een andere tip die ik kan geven is dat het leuk is om de leerlooierijen op een moment te bezoeken dat het qua toeristen niet te druk is. Vaak is dit wanneer de dag net begint, dus wees eventueel bereid wat vroeger op te staan.

Jnan Sbil tuinen

Ik kan nu ofwel heel erg veel gaan schrijven hierover of simpelweg zeggen: het is iets wat je niet over mag slaan wanneer je in Fez bent! Nu is dat laatste een beetje te simpel gezegd uiteraard, dus ik ga je wat korte tips geven wanneer je in Fez de Jnan Sbil tuinen wilt bezoeken. Allereerst is het goed om te weten dat ze op maandag gesloten zijn en de andere dagen open zijn vanaf acht uur in de ochtend tot aan half acht 's avonds. De Jnan Sbil tuinen zijn mooie tuinen met cactussen en inheems en uitheemse planten die omringd zijn door water. Er is hier ontzettend veel schaduw en het is dé plek om lekker even af te koelen na een warme wandeling in de medina of naar een van de Borj forten.

Zelf heb ik hier een middag doorgebracht waarbij ik gewoon lekker een boek las, een stukje film keek en wat vogels gingen fotograferen. Mocht je maar één dag hebben om Fez te ontdekken zou ik dit zeker achterwege laten, maar wanneer je meerdere dagen door de vaak toch wel warme stad moet lopen, dan is dit dé plek om even tot jezelf te komen en gewoon lekker te zitten. Daarnaast kan je hier overigens ook nog eens prachtige foto's maken! Menig plaatje van Fez wordt hier geschoten en de palmbomen langs de waterkant zijn extreem fotogeniek - ideaal voor op je social media dus.